Sắp xếp đồ dùng thường xuyên trong nhà

Bắt đầu từ mức độ sử dụng, không phải loại đồ vật

Phần lớn mọi người cất đồ theo loại: pin để chung một ngăn kéo, cốc để chung một tủ, giấy tờ để chung một hộp. Cất theo loại rất tiện cho những thứ ít khi dùng. Nhưng với đồ dùng hằng ngày, cách này thường khiến bạn phải đi sang đầu kia của bếp để lấy chiếc cốc dùng mỗi sáng, hoặc lục dưới chồng thiệp mừng lễ để tìm hóa đơn tháng này.

Một câu hỏi đầu tiên hữu ích hơn là: người trong nhà thật sự dùng món này thường xuyên đến mức nào? Khi đã biết, chỗ cất phù hợp thường hiện ra rõ ràng. Đồ dùng hằng ngày để ngay chỗ tay hay với tới. Đồ dùng hằng tuần để gần đó. Đồ theo mùa hoặc hiếm khi dùng có thể để cao hơn, thấp hơn hoặc xa hơn.

Bốn khu vực theo mức độ sử dụng

Bạn không cần hộp đựng đặc biệt để áp dụng cách này. Bạn chỉ cần hình dung đại khái bốn nhóm và sẵn lòng dời chỗ một vài món.

"Vùng tầm với": một ý tưởng chung cho sự tiện lợi

Nhiều người sắp xếp nhà cửa dùng ý tưởng vùng tầm với: khoảng không gian nằm đại khái giữa độ cao vai và hông, ngay phía trước chỗ bạn thường đứng. Đồ để trong khoảng này thường có thể lấy và cất lại mà không phải với lên quá đầu, cúi thấp hay dùng ghế đẩu. Đây chỉ là một ý tưởng đơn giản cho tiện, không phải quy tắc, và sẽ khác nhau tùy mỗi người, mỗi nhà.

Vài cách áp dụng:

• Trong bếp, để chén, ly và cốc dùng hằng ngày ở kệ dưới của tủ treo hoặc trong ngăn kéo trên cùng thay vì ở kệ cao nhất.
• Trong tủ quần áo, treo đồ hay mặc nhất ở giữa thanh treo, còn đồ trái mùa để ở hai đầu hoặc trên cao.
• Trong phòng tắm, để kem đánh răng, lược và đồ chăm sóc da hằng ngày ở phía trước kệ giữa, còn đồ dự phòng chuyển xuống một thùng bên dưới.

Nếu trong nhà có người thấp hơn, cao hơn, dùng xe lăn hoặc đơn giản là không muốn cúi hay với, vùng tầm với sẽ thay đổi theo người đó. Hãy hỏi những người dùng không gian ấy xem chỗ nào lấy đồ dễ nhất. Một người thân lớn tuổi có thể có ý kiến rất rõ ràng về chỗ để ấm nước, và ý kiến đó đáng được tôn trọng. Để có thêm ý tưởng cho từng phòng, xem Giúp các phòng sinh hoạt hằng ngày dễ sử dụng hơn.

Cách sắp xếp một khu vực theo mức độ sử dụng, từng bước

1. Chọn một khu vực nhỏ. Một tủ, một ngăn kéo hoặc một kệ, đừng làm cả phòng một lúc. Một tủ bếp thường mất khoảng 20 đến 40 phút.
2. Lấy hết đồ ra. Bày lên mặt bếp hoặc bàn để thấy tất cả cùng lúc.
3. Chia thành bốn nhóm. Hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng và theo mùa hoặc hiếm khi. Nếu không chắc, hãy nghĩ xem lần cuối có ai dùng nó là khi nào.
4. Để riêng những thứ không thuộc về chỗ này. Đồ trùng lặp, đồ hỏng và đồ không ai dùng trong một năm trở lên cho vào một hộp riêng "quyết định sau". Bạn không cần quyết định ngay hôm nay.
5. Cất đồ hằng ngày trước, vào chỗ tốt nhất. Phía trước, ở giữa, trong vùng tầm với.
6. Xếp những thứ còn lại xung quanh. Tiếp theo là đồ hằng tuần, rồi đồ hằng tháng ở phía sau hoặc hai bên. Nếu được, chuyển đồ theo mùa sang hẳn một chỗ chứa khác.
7. Dán nhãn cho những gì không dễ nhận ra. Một thùng "sạc và dây cáp dự phòng" nhìn từ xa sẽ không nhận ra. Một chồng đĩa thì nhận ra ngay.
8. Dùng thử trong một tuần. Để ý xem bạn vẫn hay tìm món gì sai chỗ, rồi điều chỉnh.

Công cụ Sắp xếp việc nhà miễn phí giúp bạn ghi lại các khu vực cần làm và thứ tự thực hiện, để từng chiếc tủ một sẽ dần tạo nên một căn bếp gọn gàng hơn. Nếu khi sắp xếp bạn thấy đồ trùng lặp, như bốn cái khui hộp hay ba gói bóng đèn giống nhau, công cụ Lập danh mục đồ trong nhà giúp bạn ghi lại những gì đang giữ và để ở đâu, để khỏi mua thêm thứ mình đã có.

Giỏ đồ dùng hằng ngày

Giỏ đồ dùng hằng ngày là một hộp nhỏ, không nắp, đựng vài món mà một người dùng mỗi ngày trong một phòng.

Ví dụ, một gia đình có thể chuẩn bị:

• Một giỏ ở phòng khách cạnh chiếc ghế quen ngồi: điều khiển TV, kính đọc sách, sổ tay và bút, son dưỡng môi và cuốn sách đang đọc.
• Một khay trên mặt bếp cạnh máy pha cà phê: cốc, đường, lọ đựng muỗng và vitamin hoặc trà của tuần trong bao bì gốc.
• Một giỏ ở đầu giường: sạc điện thoại, khăn giấy, đèn pin nhỏ và một cuốn sách.

Hãy giữ giỏ nhỏ gọn. Một giỏ cỡ hộp giày đủ đựng những gì cần thiết mà không biến thành ngăn kéo tạp nham thứ hai. Với đồ dùng hằng ngày, giỏ không nắp thường tiện hơn hộp có nắp, vì bạn thấy được bên trong và có thể bỏ đồ vào bằng một tay.

Chỗ cố định cho chìa khóa, kính, sạc và thư từ

Những món hay thất lạc nhất thường nhỏ, dùng hằng ngày và được mang từ phòng này sang phòng khác. Dành cho mỗi món một chỗ cố định gần nơi dùng có thể giúp bớt thời gian tìm kiếm.

Chìa khóa

Chọn một chỗ cạnh cánh cửa bạn hay ra vào nhất, chẳng hạn một móc treo tường ngang tầm vai hoặc một chiếc đĩa nhỏ trên kệ. Nếu nhiều người sống chung, mỗi người nên có một móc riêng có ghi tên. Chìa khóa dự phòng nên để ở một chỗ riêng, kín đáo, không treo chung móc.

Kính

Người hay đổi qua lại giữa kính đọc sách và kính nhìn xa thường đặt kính xuống ở bất cứ chỗ nào vừa làm xong việc. Hãy cân nhắc để một hộp hoặc khay đựng kính ở mỗi nơi hay dùng kính: tủ đầu giường, ghế đọc sách và bàn ăn. Hộp kính màu sáng dễ thấy hơn hộp màu đen.

Sạc

Dành một chỗ sạc chung cho cả nhà, hoặc mỗi người một chỗ, trên kệ hoặc mặt bàn gần ổ điện. Cuộn hoặc kẹp gọn phần dây dư để dây không vắt ngang lối đi. Dán lên mỗi cục sạc một mẩu băng keo ghi tên thiết bị, như "điện thoại của mẹ" hoặc "máy tính bảng", để món nào cũng ở đúng chỗ. Dây cáp dự phòng để chung trong một thùng có dán nhãn thay vì rải ở nhiều ngăn kéo.

Thư từ

Thư từ chất đống khi không có một nơi cố định. Hãy thử hệ thống ba ngăn gần lối vào hoặc trong bếp:

• Cần xử lý: hóa đơn cần trả, giấy tờ cần ký, lịch hẹn cần đặt.
• Cần lưu: sao kê và giấy tờ cần giữ lại.
• Để đọc: tạp chí, bản tin, catalogue bạn thật sự muốn xem.

Mở thư cạnh thùng tái chế để thư quảng cáo không bao giờ lọt vào các ngăn. Nếu có người giúp một người thân lớn tuổi lo giấy tờ, hãy cùng nhau thống nhất chỗ để ngăn "cần xử lý" và ai sẽ kiểm tra. Để có cách quản lý giấy tờ lâu dài, xem Làm sổ tham khảo cho gia đình.

Dán nhãn sao cho mọi người thật sự dùng

Nhãn giúp mọi người trong nhà cất đồ về đúng chỗ, không chỉ riêng người đã sắp xếp kệ. Vài mẹo thực tế:

• Dùng chữ ngắn, đơn giản: "Pin", "Băng keo và keo dán", "Khăn lau bếp". Đừng đặt tên cầu kỳ.
• Dùng chữ to, tương phản rõ, như chữ đen trên nền trắng, cỡ chữ đọc được từ chỗ bạn thường đứng.
• Dán nhãn ở mép kệ lẫn trên thùng, để thùng được đặt lại đúng chỗ.
• Trong gia đình dùng nhiều ngôn ngữ, cân nhắc viết nhãn bằng hai thứ tiếng để ai cũng dùng được.

Sắp xếp lại mỗi tuần

Hệ thống nào rồi cũng xô lệch. Đồ bị dời chỗ, giỏ đầy tràn, thư lại chất đống. Một lần sắp xếp lại ngắn mỗi tuần giúp các khu vực vận hành tốt mà không cần dọn dẹp lớn.

Chọn một thời điểm cố định, như chiều Chủ nhật hoặc tối thứ Năm sau bữa ăn, và dành 15 đến 20 phút cho danh sách sau:

• Dọn sạch từng giỏ đồ dùng hằng ngày và cất lại những gì không thuộc về đó.
• Đưa chìa khóa, kính và sạc về đúng chỗ cố định.
• Xem lại các ngăn thư: trả hoặc lên lịch những việc "cần xử lý", cất những gì "cần lưu".
• Kiểm tra vùng tầm với trong bếp và phòng tắm xem có đồ từ khu vực khác lấn vào không.
• Ghi lại những gì sắp hết và thêm vào danh sách mua sắm.
• Cho những món chưa biết để đâu vào hộp "quyết định sau", và xem lại hộp này mỗi tháng một lần.

Nếu bạn muốn đưa việc sắp xếp lại vào một kế hoạch lớn hơn cho cả tuần, xem Lập thói quen việc nhà hằng tuần, trong đó có một tuần mẫu. Danh sách kiểm tra sắp xếp nhà cửa và hướng dẫn Sắp xếp nhà cửa theo từng phòng, đều có bản in, sẽ giúp bạn khi sẵn sàng làm tiếp phần còn lại của ngôi nhà.

Cùng làm với những người sống trong nhà

Hệ thống chỉ hiệu quả khi những người dùng nó đồng ý. Trước khi dời đồ của ai, nhất là của một người thân lớn tuổi, hãy hỏi vài câu: Món nào bạn dùng mỗi ngày? Món gì bạn hay khó tìm? Có thứ gì bạn muốn giữ nguyên chỗ cũ không? Tôn trọng thói quen lâu năm thường quan trọng hơn chỗ để "lý tưởng". Nếu cái máy nướng bánh mì đã ở cùng một góc suốt ba mươi năm, có lẽ đó chính là góc phù hợp.

Hãy thay đổi từ từ và giải thích rõ. Dời ba món tuần này và ba món tuần sau sẽ dễ quen hơn là sắp xếp lại cả căn bếp trong một buổi chiều.