Lập thói quen việc nhà hằng tuần

Vì sao nhịp hằng tuần hiệu quả hơn một danh sách việc khổng lồ

Hầu hết các gia đình đều biết việc gì cần làm: giặt đồ, đi chợ, đổ rác, trả hóa đơn, lau sơ phòng tắm. Vấn đề là những việc này cứ trôi nổi. Không có ngày cố định, chúng bị để đến khi gấp, rồi dồn hết vào cùng một ngày thứ Bảy.

Thói quen hằng tuần cho mỗi việc lặp lại một chỗ trên lịch. Không cần phải cứng nhắc. Hãy coi đó là kế hoạch mặc định: nếu không có gì bất thường, thứ Ba sẽ như thế này. Khi có chuyện phát sinh, bạn biết chính xác việc nào bị dời và có thể dời sang đâu.

Bước 1: Liệt kê những việc thật sự lặp lại

Trước khi lập lịch, hãy dành mười phút ghi lại mọi việc nhà lặp lại ít nhất mỗi tuần một lần. Ghi cụ thể. "Dọn dẹp" thì quá chung chung; "lau mặt bếp và bếp nấu" là việc một người có thể làm được.

Một danh sách thường gặp có thể gồm:

• Quần áo: giặt, gấp và cất
• Đi chợ: kiểm tra tủ đồ khô, lập danh sách, đi mua hoặc đặt hàng
• Lên thực đơn cho tuần
• Đưa thùng rác và thùng tái chế ra lề đường
• Lau sơ phòng tắm
• Hút bụi hoặc quét các phòng chính
• Thay ga trải giường
• Phân loại thư và trả hóa đơn
• Tưới cây, chăm thú cưng, việc ngoài sân
• Xem lịch gia đình cho tuần tới

Nếu bạn đã chia khu vực theo mức độ sử dụng cho đồ dùng hằng ngày, việc sắp xếp lại mỗi tuần trong bài Sắp xếp đồ dùng thường xuyên trong nhà cũng nên có trong danh sách này.

Bước 2: Chọn ngày cố định

Ngày cố định là ngày luôn gắn với cùng một việc chính. Ngày cố định giúp thói quen dễ nhớ, vì chính ngày đó là lời nhắc: "Thứ Hai là ngày giặt đồ." Phần lớn gia đình chỉ cần ba đến năm ngày cố định. Những sự kiện không thay đổi, như ngày xe rác đến hoặc một lớp học hằng tuần, là ngày cố định tự nhiên.

Ngày cố định tốt thường có vài đặc điểm:

• Phù hợp với lúc cả nhà thật sự có thời gian. Nếu tối thứ Tư lúc nào cũng bận, đừng đặt việc lớn vào hôm đó.
• Theo thứ tự hợp lý. Lên thực đơn trước khi đi chợ; đi chợ trước những ngày nấu nướng nhiều nhất.
• Rải đều các việc nặng để không ngày nào phải gánh hai việc lớn.

Một tuần mẫu

Đây là một ví dụ giả định cho một gia đình có hai người lớn đi làm các ngày trong tuần và có cha hoặc mẹ lớn tuổi sống cùng. Đây là điểm khởi đầu để bạn điều chỉnh, không phải tiêu chuẩn phải đạt.

Bạn sẽ thấy thứ Sáu không có việc chính. Một ngày nhẹ trong tuần là chỗ để bù việc bị trễ, đồng thời cho mọi người được nghỉ ngơi.

Bước 3: Thêm 10 phút dọn nhanh

10 phút dọn nhanh là một lần thu dọn ngắn mỗi ngày giúp nhà cửa không bừa bộn giữa các ngày cố định. Hẹn giờ, chọn một mục tiêu nhỏ và dừng khi chuông reo. Quan trọng là đều đặn, không phải dọn kỹ.

Ý tưởng cho 10 phút dọn nhanh:

• Dọn và lau mặt bếp sau bữa tối.
• Đi một vòng các phòng chính với một chiếc giỏ và cất đồ để sai chỗ.
• Xếp chén vào hoặc lấy chén ra khỏi máy rửa chén.
• Gấp một mẻ quần áo trong lúc nghe nhạc hoặc podcast.
• Dọn lối vào: giày lên kệ, túi lên móc, thư vào ngăn.

Bước 4: Chia sẻ thói quen với mọi người trong nhà

Một thói quen chỉ nằm trong đầu một người thường sẽ mãi là việc của riêng người đó. Viết ra và chia sẻ mới biến nó thành thói quen của cả nhà.

1. Ngồi lại bàn bạc ngắn. Mười lăm phút bên bàn ăn là đủ. Mang theo danh sách việc và một tuần để trống.
2. Hỏi sở thích trước. Có người không ngại giặt đồ nhưng ngại cọ phòng tắm. Bắt đầu từ sở thích thường tạo cảm giác công bằng hơn là giao việc.
3. Chọn việc hợp với thời gian và khả năng. Một thiếu niên tối nào cũng có buổi tập có thể nhận hút bụi ngày thứ Bảy thay vì việc buổi tối trong tuần. Trẻ nhỏ có thể ghép đôi vớ hoặc mang đồ tái chế ra ngoài.
4. Ghi tên bên cạnh từng việc. Dùng bảng ở trên làm mẫu. Thấy rõ ai làm gì giúp mọi người hiểu rõ trách nhiệm.
5. Dán ở chỗ ai cũng nhìn thấy. Trên tủ lạnh, bảng ở hành lang hoặc lịch điện tử dùng chung. Một bảng thông tin gia đình rất hợp cho việc này.
6. Thống nhất quy tắc đổi việc. Ví dụ: nếu không làm được việc của mình, hãy đổi với ai đó trước ngày đó, không phải sau.
7. Xem lại sau hai tuần. Hỏi xem điều gì hiệu quả, điều gì chưa, rồi điều chỉnh.

Công cụ Lập kế hoạch trách nhiệm gia đình miễn phí giúp bạn liệt kê việc, giao việc và xem khối lượng đã cân bằng chưa. Để tìm hiểu kỹ hơn về chia việc công bằng, xem Cách phân chia việc nhà trong gia đình.

Điều chỉnh thói quen khi trong nhà có người thân lớn tuổi

Khi cha mẹ, ông bà hoặc một người thân lớn tuổi khác sống cùng, thói quen việc nhà cũng là của họ. Hãy lập kế hoạch cùng họ, không chỉ thay cho họ.

• Hỏi họ muốn tiếp tục làm việc gì. Nhiều người quý những việc mình vẫn luôn làm, như gấp quần áo, lên thực đơn hay chăm cây. Giữ những vai trò đó có thể quan trọng không kém bản thân công việc.
• Cân nhắc giờ giấc. Có người khỏe khoắn hơn vào buổi sáng, có người vào cuối ngày. Hãy xếp việc của họ, và các hoạt động chung, vào giờ phù hợp với họ.
• Chia việc lớn thành phần ngắn hơn hoặc ngồi làm được. Gấp đồ ở bàn, phân loại thư trên chiếc ghế quen thuộc hay viết danh sách đi chợ đều là đóng góp thật sự.
• Ghi lịch hẹn vào kế hoạch tuần. Thêm việc đưa đón, thăm viếng và các cuộc hẹn định kỳ vào cùng lịch với việc nhà để không bị trùng. Bên cạnh mỗi mục có thể ghi ai lái xe, ai đi cùng.
• Chừa chỗ cho sự linh hoạt. Một ngày nhẹ, như thứ Sáu trong ví dụ, giúp có khoảng trống khi một ngày không diễn ra như dự tính.
• Dùng chữ to và bố cục đơn giản. Một trang kế hoạch tuần với phông chữ rõ ràng dễ đọc hơn cho mọi người so với một bảng dày đặc.

Nếu có người thân không sống chung nhưng giúp việc vặt hoặc đến thăm, hãy ghi cả thời gian của họ vào kế hoạch. Bảng liên lạc gia đình là công cụ đi kèm tiện lợi để giữ số điện thoại của họ ở một chỗ.

In sổ kế hoạch tuần

Giấy rất hợp với thói quen hằng tuần vì luôn nằm ngay trước mắt. Kế hoạch việc nhà hằng tuần có bản in, với chỗ ghi việc chính, việc dọn nhanh mỗi ngày, tên người làm và ghi chú. In một bản mới mỗi Chủ nhật, hoặc để một bản trong túi nhựa bọc giấy và dùng bút lông xóa được. Nếu bạn muốn một bộ trang kế hoạch đồng bộ cho cả nhà, Bộ hồ sơ chăm sóc gia đình Zeitlos gom nhiều mẫu kế hoạch in được vào một chỗ.

Danh sách nhanh để thiết lập thói quen

• Liệt kê mọi việc lặp lại hằng tuần bằng từ ngữ cụ thể.
• Đánh dấu trước các sự kiện cố định (ngày đổ rác, lớp học, lịch hẹn).
• Chọn ba đến năm ngày cố định cho những việc lớn nhất.
• Chừa một ngày nhẹ không có việc chính.
• Chọn một việc dọn nhanh 10 phút cho mỗi ngày.
• Thống nhất ai làm việc gì, bắt đầu từ sở thích.
• Dán kế hoạch ở chỗ ai cũng thấy.
• Hẹn một ngày sau hai tuần để xem lại và điều chỉnh.

Khi thói quen bị xáo trộn

Thói quen nào cũng có lúc bị gián đoạn: một tuần bận rộn ở chỗ làm, một ngày lễ, người thân đến chơi, ai đó trong nhà không được khỏe. Điều đó là bình thường. Thay vì cố làm bù mọi thứ cùng lúc, hãy tiếp tục ngày cố định kế tiếp như thường lệ và chỉ dời việc bị lỡ quan trọng nhất sang ngày nhẹ. Nếu cùng một việc cứ bị trễ mãi, có thể nó đang nằm sai ngày hoặc sai người; đó là lý do để điều chỉnh kế hoạch, không phải dấu hiệu ai đó làm chưa tốt.

Các mùa trong năm cũng làm thói quen thay đổi. Việc ngoài vườn nhiều lên vào mùa xuân, chuẩn bị lễ cuối năm chiếm hết tháng Mười Hai, còn mùa tựu trường làm thay đổi lịch của cả nhà. Lịch theo mùa và bài Lập danh sách việc nhà theo mùa giúp bạn chuẩn bị trước cho những thay đổi đó, còn Danh sách kiểm tra sắp xếp nhà cửa sẽ hữu ích khi một lần dọn nhanh biến thành một đợt sắp xếp lớn hơn.