Cách phân chia việc nhà trong gia đình

Phần lớn những bất đồng về việc nhà thật ra không phải chuyện ai đổ rác. Chúng bắt đầu vì chưa ai nhìn thấy danh sách đầy đủ. Một người nhớ đi lấy thuốc ở nhà thuốc, thay lọc gió máy sưởi và gửi thiệp sinh nhật cho dì Rosa; những người khác chỉ thấy chồng chén bát. Cách giải quyết không nằm ở việc cố gắng hơn mà ở việc làm cho công việc hiện rõ: ghi hết ra giấy, rồi cùng nhau quyết định ai làm việc gì.

Cách làm này phù hợp với một cặp vợ chồng sống chung, anh chị em đã trưởng thành cùng hỗ trợ cha mẹ, hoặc một gia đình nhiều thế hệ sống chung một mái nhà. Người lớn tuổi trong gia đình cũng cần được ngồi cùng bàn. Nhiều người vẫn có thể và muốn giữ một số việc, và mong muốn của họ nên định hình kế hoạch.

Bước 1: Liệt kê mọi việc, kể cả những việc vô hình

Dành ra 30 phút với một cuốn sổ hoặc một tài liệu dùng chung. Đi qua một tuần bình thường theo thứ tự, từ sáng thứ Hai đến tối Chủ nhật, và ghi lại từng việc khi nó xuất hiện. Sau đó đi qua một tháng và một năm để ghi những việc ít thường xuyên hơn.

Những việc dễ thấy thì dễ kể: nấu ăn, giặt giũ, hút bụi, cắt cỏ, mang đồ tái chế ra ngoài. Những việc vô hình là những việc thường dồn lên một người mà không ai để ý. Hãy tìm những việc sau:

• Ghi nhớ: ngày hẹn, ngày xe rác đến, giấy tờ của trường, lần cuối thay pin máy báo khói là khi nào.
• Sắp xếp lịch: đặt lịch hẹn, sắp xếp người đưa đón, phối hợp xem ai ở nhà khi thợ đến sửa.
• Theo dõi: nhận ra khăn giấy sắp hết, biết hóa đơn nào đến vào lúc nào, cập nhật danh sách số điện thoại.
• Hỏi thăm: cuộc gọi hằng ngày cho ông, nhắn tin cập nhật cho anh chị em, hỏi lại sau một buổi thăm.
• Lên kế hoạch: bữa ăn ngày lễ, quà sinh nhật, chuyến thăm mùa hè, việc theo mùa như dọn máng xối.

Hãy viết mỗi việc thành một hành động kèm tần suất, chẳng hạn "Đặt đơn hàng tạp hóa hằng tuần trước trưa thứ Năm" hoặc "Gọi xác nhận xe đưa đón ngày thứ Ba trước trưa thứ Hai". Viết cụ thể sẽ giúp giao việc cho người khác dễ hơn.

Bước 2: Chia việc theo thời gian, khoảng cách và kỹ năng

Công bằng không phải lúc nào cũng là số giờ bằng nhau. Công bằng là mỗi người gánh một phần phù hợp với cuộc sống thật của mình. Ba câu hỏi sau sẽ giúp bạn:

1. Thời gian: Thật lòng mà nói, mỗi người có thể dành bao nhiêu giờ mỗi tuần? Người làm ca đêm có thể thích một việc lớn vào cuối tuần hơn là nhiều việc nhỏ mỗi ngày.
2. Khoảng cách: Ai sống trong nhà, ai sống gần, ai sống xa? Những việc cần làm tận tay nên giao cho người có mặt tại chỗ.
3. Kỹ năng và sở thích: Ai thích nấu ăn? Ai giỏi nhớ ngày tháng? Ai đủ kiên nhẫn chờ máy khi gọi tổng đài chăm sóc khách hàng? Người ta duy trì tốt những việc mình làm giỏi.

Đây là một ví dụ giả định. Một gia đình có thể gồm mẹ là bà Linh, sống cùng con trai đã trưởng thành là Minh. Em gái của Minh là Thu sống cách đó 20 phút. Anh trai của họ là David sống ở một tiểu bang khác. Bà Linh vẫn rất thích nấu ăn và chăm vườn, và muốn giữ những việc đó. Minh lo rửa chén và đổ rác hằng ngày. Thu đi chợ mỗi thứ Bảy và chở bà Linh đến các buổi hẹn định kỳ. David đảm nhận các việc làm từ xa.

Việc làm từ xa cho người thân sống xa nhà

Sống xa không có nghĩa là không thể góp sức. Nhiều việc vô hình có thể làm ở bất cứ đâu chỉ với điện thoại và máy tính, và giao chúng cho anh chị em ở xa có thể cất đi một gánh nặng thật sự cho những người ở gần. Những việc phù hợp để làm từ xa gồm:

• Đặt và xác nhận lịch hẹn, rồi thêm vào lịch chung.
• Sắp xếp xe đưa đón hoặc giao hàng và nhắn chi tiết cho người đang ở nhà.
• Gửi lời nhắc ngày đến hạn hóa đơn cho người phụ trách thanh toán. Đây chỉ là việc nhắc nhở: người quản lý tiền bạc trong nhà vẫn là người quyết định trả thế nào và khi nào, và mọi câu hỏi về tiền bạc, phúc lợi hay bảo hiểm nên dành cho chủ tài khoản hoặc một chuyên gia có chuyên môn.
• Cập nhật bảng liên lạc gia đình khi có số điện thoại hoặc nhà cung cấp dịch vụ thay đổi.
• Tìm hiểu dịch vụ tại địa phương. Eldercare Locator (mở trong thẻ mới) (dịch vụ tìm hỗ trợ cho người cao niên) của Cơ quan Đời sống Cộng đồng Hoa Kỳ có thể giúp gia đình kết nối với các dịch vụ dành cho người cao niên tại địa phương; người thân ở xa có thể gọi số 1-800-677-1116 (các ngày trong tuần) và chia sẻ lại thông tin.
• Gọi video định kỳ với người lớn tuổi, đây là việc thật sự có giá trị và giúp người chăm sóc ở gần được nghỉ ngơi.

Bước 3: Lập bảng phân công trách nhiệm gia đình

Khi đã giao việc xong, hãy đặt tất cả vào một chỗ mà mọi người đều nhìn thấy. Một bảng đơn giản là đủ. Bạn có thể dùng Công cụ lập kế hoạch trách nhiệm gia đình để tạo và in bảng, hoặc kẻ tay trên giấy.

Cột Người thay thế quan trọng hơn bạn nghĩ. Khi người phụ trách chính bị ốm hoặc đi xa, mọi người đã biết ai sẽ làm thay mà không cần hỏi. Hãy dán bảng ở nơi cả nhà nhìn thấy, chẳng hạn trên một bảng thông tin gia đình.

Bước 4: Luân phiên những việc không ai muốn làm

Nhà nào cũng có vài việc không ai thích: cọ phòng tắm, dọn sạch tủ lạnh, phân loại chồng thư từ. Thay vì giao mãi cho người ít phàn nàn nhất, hãy luân phiên. Một gia đình có thể luân phiên cọ phòng tắm mỗi tuần giữa ba người sống trong nhà, hoặc thay phiên dọn tủ lạnh hai tháng một lần.

Luân phiên cũng giúp chia sẻ hiểu biết. Khi có hơn một người biết cách cài lại lịch của máy điều nhiệt hoặc biết chỗ cất chìa khóa dự phòng, gia đình sẽ ít phụ thuộc vào một người duy nhất. Hãy kết hợp việc luân phiên với bảng kế hoạch việc nhà hằng tuần để việc phân công mỗi tuần được ghi lại rõ ràng.

Bước 5: Xem lại kế hoạch mỗi tháng một lần

Kế hoạch phân công là một bản nháp, không phải hợp đồng. Công việc thay đổi, lịch trình xê dịch, và có người sẽ thấy một việc khó hơn dự tính. Hãy chọn một thời điểm cố định, chẳng hạn Chủ nhật đầu tiên của mỗi tháng, để họp nhanh 20 phút. Giữ cho buổi họp ngắn gọn và lần nào cũng dùng cùng những câu hỏi:

• Tháng này việc nào trôi chảy?
• Việc nào bị bỏ sót, và vì sao?
• Lịch làm việc, sức khỏe hay nơi ở của ai có thay đổi không?
• Có việc mới cần thêm vào, hay việc cũ cần bỏ đi không?
• Có ai muốn đổi việc không?
• Người lớn tuổi có muốn nhận thêm, giữ lại hay giao bớt việc nào không?
• Người thay thế cho từng việc có còn sẵn sàng không?
• Bảng phân công đã được dán lên và cập nhật chưa?

Hãy mời người thân ở xa tham gia qua điện thoại hoặc video. Một người anh chị em tham gia mỗi tháng sẽ luôn gắn bó với kế hoạch, thay vì chỉ nghe về vấn đề khi nó đã trở nên gấp gáp.

Giải quyết bất đồng một cách bình tĩnh

Dù đã có bảng phân công rõ ràng, bất đồng vẫn có thể xảy ra. Một vài thói quen giúp giữ mọi chuyện trong tầm kiểm soát:

1. Nói về công việc, không nói về tính cách. "Tháng này đồ tái chế bị lỡ chuyến xe hai lần" dễ nghe hơn "Anh chẳng bao giờ giúp gì cả".
2. Mang danh sách theo. Khi danh sách đầy đủ được đặt lên bàn, sẽ dễ thấy chỗ nào gánh nặng chưa đều mà không ai phải tranh cãi.
3. Hỏi trước khi giao việc. Đề nghị một việc và để người đó đồng ý, đổi việc hoặc đưa ra phương án khác.
4. Tạm dừng khi nóng giận. Thống nhất từ trước rằng bất kỳ ai cũng có thể xin nghỉ một lát và tiếp tục nói chuyện vào hôm sau.
5. Ghi lại những gì đã thống nhất. Cập nhật bảng phân công trước khi kết thúc buổi họp để sau này không ai nhầm lẫn về điều đã quyết định.

Nếu cùng một mâu thuẫn cứ lặp lại, việc mời một người trung lập như một người bạn thân tin cậy của gia đình, một vị lãnh đạo tôn giáo hoặc một người hòa giải gia đình để dẫn dắt cuộc trò chuyện có thể sẽ hữu ích.

Nếu bạn muốn có sẵn các bảng in và trang lập kế hoạch trong cùng một bộ, Bộ hồ sơ chăm sóc gia đình Zeitlos tập hợp tất cả. Nếu không, một tờ giấy và một cây bút là đủ để bắt đầu. Điều quan trọng là công việc được nhìn thấy và được chia sẻ.