Giúp các phòng sinh hoạt hằng ngày dễ sử dụng hơn

Bắt đầu từ một ngày, không phải từ bản vẽ

Phần lớn thay đổi trong nhà bắt đầu từ một căn phòng: "Mình sửa lại phòng tắm đi." Nhưng bất tiện thường xuất hiện trong những khoảnh khắc giữa các phòng và theo thứ tự mọi việc diễn ra. Một chiếc ấm đun nước để trên kệ cao chỉ thành vấn đề lúc 7 giờ sáng khi ai đó muốn pha trà. Một hành lang thiếu sáng chỉ đáng lo khi có người đi vệ sinh lúc nửa đêm. Theo dõi một ngày từ đầu đến cuối thường giúp phát hiện những vướng mắc nhỏ, dễ khắc phục, mà một vòng đi xem từng phòng có thể bỏ sót.

Bài viết này đi qua một ngày bình thường và bốn loại bất tiện (tầm với, ánh sáng, chỗ ngồi và lối đi), kèm những ý tưởng để bạn trao đổi với người đang sống trong nhà. Nếu bạn muốn đi xem cả ngôi nhà theo một trình tự có hệ thống, hãy xem Xem lại cách sắp xếp nhà cửa theo từng phòng. Để có danh sách nhanh các thay đổi ít tốn công, hãy xem Ý tưởng giúp nhà dễ sử dụng hơn mỗi ngày.

Bốn loại bất tiện hằng ngày

• Tầm với: Đồ dùng hằng ngày được cất quá cao, quá thấp hoặc quá sâu: phía sau các món khác, tận trong góc tủ, hoặc dưới sàn tủ quần áo.
• Ánh sáng: Công tắc nằm sai phía trong phòng, đèn bàn có núm vặn nhỏ khuất dưới chao đèn, hoặc một đoạn lối đi bị tối giữa hai nguồn sáng.
• Chỗ ngồi: Không có chỗ ngồi ở nơi làm một việc nào đó, như mang giày, xem thư từ hay chờ lò vi sóng, hoặc chiếc ghế duy nhất lại quá thấp và quá mềm.
• Lối đi: Đường từ chỗ này sang chỗ khác có một đoạn hẹp, một sợi dây điện phải bước qua, mép thảm bị quăn, hoặc đồ đạc phải đi vòng.

Mỗi điều trên thường chỉ là chuyện nhỏ. Nhưng gộp lại trong cả một ngày, chúng thành rất nhiều bước đi, động tác với tay và lần dừng lại không cần thiết.

Một ngày trong một ngôi nhà bình thường

Phần mô tả dưới đây là một ví dụ giả định, không phải về một gia đình có thật. Hãy dùng nó làm gợi ý cho những quan sát của chính bạn.

Buổi sáng: phòng ngủ, phòng tắm, nhà bếp

Hãy hình dung một buổi sáng bắt đầu bằng việc mò tìm công tắc đèn trên sợi dây phía sau tủ đầu giường. Mắt kính để trên tủ ngăn kéo ở phía bên kia phòng. Quần áo mặc trong ngày nằm ở ngăn kéo dưới cùng, nên phải cúi thấp. Trong phòng tắm, khăn được treo trên móc sau cánh cửa, nên phải đóng cửa lại mới lấy được. Trong bếp, cà phê để trong tủ phía trên tủ lạnh, còn ly tách thì nằm trong máy rửa chén ở đầu bên kia.

Ý tưởng để trao đổi: một chiếc đèn có nút bấm lớn hoặc đế cảm ứng trong tầm tay khi nằm trên giường; một khay nhỏ trên tủ đầu giường để mắt kính và điện thoại; chuyển quần áo mặc hằng ngày lên hai ngăn kéo trên cùng và để đồ theo mùa ở ngăn dưới; một móc treo khăn cạnh bồn rửa mặt; và một "kệ buổi sáng" ngang tầm mặt bếp để cà phê, ly và muỗng ở cùng một chỗ. Trang phòng ngủ và trang nhà bếp có thêm ý tưởng cho từng không gian.

Buổi trưa: chiếc ghế quen thuộc và thư từ

Buổi trưa thường xoay quanh một chiếc ghế để đọc sách, nói chuyện điện thoại hay xem TV. Hãy để ý những món phải đi lấy ở chỗ khác: điều khiển TV, kính đọc sách, sổ ghi chép, sạc điện thoại. Nếu ghế sâu và thấp, hãy để ý việc đứng dậy diễn ra thế nào. Thư từ có thể đến ở cửa trước, được mang sang bàn ăn, rồi chất đống ở đó vì không có chỗ thoải mái để ngồi xem.

Ý tưởng để trao đổi: một chiếc bàn nhỏ có ngăn kéo nông hoặc khay đựng đồ cạnh chiếc ghế chính; một bộ sạc để luôn ở chiếc ghế đó; một chiếc ghế chắc chắn có tay vịn gần lối vào hoặc gần bàn để mở thư; và một khay duy nhất có nhãn "Cần xử lý". Trang phòng khách có ý tưởng về cách bố trí đồ đạc.

Buổi tối: nấu ăn và nghỉ ngơi

Buổi tối là lúc trời tối dần và các lối đi lần đầu được dùng trong ánh sáng yếu. Vào cuối mùa thu, điều đó có thể xảy ra từ trước 5 giờ chiều. Hãy để ý xem mặt bếp có được chiếu sáng đúng chỗ sơ chế thức ăn không, hay chỉ có đèn trần phía sau lưng người nấu, khiến chỗ làm việc bị khuất bóng. Hãy để ý xem đèn trong phòng khách có phải bật từng chiếc một, mỗi chiếc một núm vặn nhỏ hay không.

Ý tưởng để trao đổi: đèn gắn dưới tủ bếp loại cắm điện hoặc dùng pin ở khu vực sơ chế chính; cắm đèn vào bộ hẹn giờ hoặc ổ cắm thông minh để chúng cùng sáng lúc chạng vạng; và chuyển chén bát, nồi chảo dùng buổi tối xuống thấp một ngăn để không phải dùng ghế bước lên mỗi ngày.

Ban đêm: lối đi giữa giường và phòng tắm

Lối đi ban đêm đáng được xem xét riêng. Hãy đi thử với ánh sáng đúng như lúc ban đêm. Có đoạn nào bị tối không? Có giày dép, giỏ quần áo hay dây điện trên đường đi không? Công tắc đèn phòng tắm nằm ngay cạnh cửa hay ở bức tường phía trong?

Ý tưởng để trao đổi: đèn ngủ cắm điện có cảm biến tự bật khi trời tối dọc theo lối đi; một đèn dùng pin có cảm biến chuyển động ở cửa phòng tắm; và giữ sàn trên lối đi đó không có giỏ đồ và giày dép. Trang hành lang và lối vào nói kỹ hơn về lối đi.

Ghi sổ bất tiện trong một tuần

Thông tin hữu ích nhất đến từ chính người sử dụng các căn phòng. Một cuốn sổ ghi chép ngắn, cùng nhau thực hiện, sẽ biến cảm giác mơ hồ rằng "mọi thứ hơi bất tiện" thành những thay đổi nhỏ và cụ thể.

1. Thống nhất mục đích. Hỏi người thân xem họ có sẵn lòng ghi lại, trong một tuần, bất kỳ lúc nào thấy một món đồ khó với tới, khó nhìn thấy hoặc một việc gì đó khó làm. Nói rõ rằng mục tiêu là sự tiện lợi của họ và chính họ quyết định điều gì sẽ thay đổi.
2. Chuẩn bị một tờ giấy đơn giản. Chỉ cần ba cột: thời điểm trong ngày, chuyện gì xảy ra và ở đâu. Một cuốn sổ để trên mặt bếp là đủ, hoặc bạn có thể dùng bản in kế hoạch nhà cửa hằng tuần.
3. Trong tuần, chỉ ghi lại, chưa sửa. Đừng vội sắp xếp lại ngay. Sau vài ngày, các điểm lặp lại sẽ dễ thấy hơn.
4. Nhóm ghi chú theo loại. Cuối tuần, xếp mỗi ghi chú vào một trong bốn loại: tầm với, ánh sáng, chỗ ngồi hoặc lối đi. Thường sẽ có một hoặc hai loại nổi bật.
5. Chọn ba thay đổi nhỏ. Chọn những thay đổi không cần dụng cụ hoặc chỉ cần dụng cụ cơ bản, như dời đồ, thêm một đèn cắm điện hoặc kéo ghế lại gần hơn. Thử chúng thêm một tuần.
6. Cùng xem lại. Hỏi điều gì có ích, điều gì gây phiền và điều gì nên trả lại như cũ. Giữ những gì hiệu quả, rồi chọn ba thay đổi tiếp theo.

Công cụ lập kế hoạch nhà thoải mái (Home Comfort Planner) có thể lưu các ghi chú này theo từng phòng để dễ xem lại, còn Công cụ sắp xếp việc nhà (Household Organizer) có thể ghi lại đồ đạc đã được dời đi đâu để mọi người đều tìm thấy.

Khi thay đổi vượt quá việc sắp xếp lại

Nếu đến bước đó, đây là một số câu hỏi bạn có thể đặt cho người thợ dự kiến thuê:

• Anh/chị có giấy phép và bảo hiểm cho loại công việc này ở nơi chúng tôi sống không, và có cần xin giấy phép xây dựng (permit) không?
• Với thanh vịn hoặc tay vịn, anh/chị sẽ kiểm tra thế nào để chắc chắn phía sau tường có kết cấu chịu lực phù hợp?
• Anh/chị có thể đánh dấu vị trí trước khi lắp để người sẽ dùng thử độ cao và vị trí trước không?
• Công việc sẽ ảnh hưởng thế nào đến nhà chúng tôi: thời gian, tiếng ồn, bụi bặm, và có phòng nào phải ngưng sử dụng một thời gian không?
• Anh/chị có đưa báo giá bằng văn bản và giải thích chế độ bảo hành vật tư và công lắp đặt không?

Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, Eldercare Locator (mở trong thẻ mới) (dịch vụ tìm hỗ trợ người cao tuổi) của Cơ quan Đời sống Cộng đồng Hoa Kỳ có thể giúp bạn liên lạc với các dịch vụ dành cho người cao tuổi tại địa phương, nơi có thể biết về các chương trình cải tạo nhà ở trong khu vực của bạn.

Danh sách kiểm tra cho một ngày

• Có thể bật ngọn đèn đầu tiên trong ngày ngay từ trên giường.
• Quần áo hằng ngày, mắt kính và điện thoại nằm trong tầm tay, không cần cúi thấp hay với cao.
• Đồ dùng nhà bếp buổi sáng được để chung một chỗ, ngang tầm mặt bếp hoặc tầm mắt.
• Có một chiếc ghế chắc chắn có tay vịn ở chỗ mang giày và xem thư.
• Cạnh chiếc ghế chính có sẵn điều khiển TV, mắt kính, sổ ghi chép và bộ sạc.
• Khu vực nấu ăn được chiếu sáng ngay chỗ sơ chế, không chỉ có đèn từ phía sau.
• Đèn buổi tối có thể bật cùng lúc hoặc tự động sáng.
• Lối đi ban đêm từ giường đến phòng tắm có ánh sáng dịu liên tục.
• Sàn trên các lối đi hằng ngày không có dây điện, giỏ đồ hay mép thảm bị lỏng.

Bảng kiểm tra Check for Safety (mở trong thẻ mới) của CDC (tiếng Anh) là tài liệu đi kèm hữu ích để xem sàn nhà, cầu thang và ánh sáng trong từng phòng. Với các việc nhà tổng quát hơn, hãy xem bản in danh sách sắp xếp nhà cửa, còn với những cuộc trò chuyện dài hạn hơn, trang Ý tưởng lên kế hoạch sống tại nhà khi có tuổi là điểm khởi đầu tốt.