Lên kế hoạch đi lại cho người thân lớn tuổi

Việc đưa đón thường được sắp xếp từng chuyến một. Có người cần ra ngân hàng hôm thứ Năm, cô con gái xin nghỉ trưa lâu hơn, rồi tuần sau lại bắt đầu chạy vạy như cũ. Sau vài tháng, thường thì một người sẽ lái gần hết các chuyến mà không ai quyết định như vậy cả.

Cách tốt hơn là nhìn cả tuần một lượt, liệt kê các chuyến đi và cùng nhau quyết định ai lo chuyến nào. Người lớn tuổi nên là người dẫn dắt cuộc trò chuyện này. Họ biết mình muốn đi đâu, giờ nào tiện và họ thấy thoải mái với kiểu đưa đón nào.

Bước 1: Liệt kê các chuyến đi trong tuần

Ngồi cùng người thân với một tờ giấy. Lần lượt đi qua một tuần bình thường và ghi lại mọi chuyến đi quen thuộc. Sau đó thêm các chuyến hằng tháng và thỉnh thoảng.

• Hằng tuần: đi chợ, đi lễ, ăn trưa ở trung tâm người cao niên, một buổi đánh bài cố định, thăm bạn bè.
• Khoảng mỗi tháng: ngân hàng, bưu điện, cắt tóc, thư viện.
• Thỉnh thoảng: hẹn khám bệnh và nha sĩ, sự kiện gia đình, đi mua quà, văn phòng DMV.

Với mỗi chuyến, ghi ngày, giờ thường đi, địa chỉ, ở lại khoảng bao lâu và có cần người phụ xách đồ không. Một tuần giả định có thể như sau: đi chợ sáng thứ Bảy lúc 10 giờ, đi nhà thờ sáng Chủ nhật lúc 9 giờ, ăn trưa ở trung tâm cộng đồng trưa thứ Tư lúc 12 giờ.

Danh sách này thường cho thấy chỉ vài chuyến cố định đã chiếm phần lớn việc lái xe. Đó là những chuyến dễ chia theo lịch nhất.

Bước 2: Chia phiên đưa đón trong gia đình

Khi đã có danh sách các chuyến, hãy hỏi từng người trong nhà và từng người bạn đã ngỏ ý giúp xem họ thật sự lo được những gì. Hỏi cụ thể: "Em lo chuyến đi chợ thứ Bảy hai lần một tháng được không?" sẽ có câu trả lời rõ hơn là "Em phụ chở được không?"

Vài cách giúp việc chia phiên suôn sẻ:

• Chuyến cố định giao cho người lái cố định. Nếu cậu cháu trai rảnh mỗi trưa thứ Tư, thì bữa trưa ở trung tâm cộng đồng là phần của cậu.
• Mỗi chuyến có một người dự phòng. Khi người lái chính bị bệnh hoặc kẹt việc, ai cũng biết sẵn phải gọi ai.
• Chia đều những giờ bất tiện. Các buổi hẹn sáng sớm và những chuyến vào giờ cao điểm có thể luân phiên để không phải lúc nào cũng rơi vào một người.
• Để người ở xa lo phần đặt chỗ. Một người chị ở tiểu bang khác không lái xe được, nhưng có thể đặt xe đưa đón cộng đồng, gọi taxi hoặc nhắn tin nhắc người lái.

Công cụ lập kế hoạch trách nhiệm gia đình có thể lưu lịch chia phiên cùng với các việc nhà khác, và bài viết về sắp xếp lịch hẹn hướng dẫn cách ghi việc đưa đón vào lịch chung.

Bước 3: Tìm hiểu các lựa chọn đưa đón ngoài gia đình

Gia đình và bạn bè hiếm khi lo được hết mọi chuyến. Nên biết trước còn có những gì trước khi cần đến. Các lựa chọn khác nhau rất nhiều tùy nơi, nên hãy xem đây là danh sách những điều cần hỏi, không phải lời hứa về những gì có ở nơi bạn sống.

Gia đình, bạn bè và hàng xóm

Ngoài lịch chia phiên chính, có thể có một người hàng xóm đi cùng nhà thờ hoặc một người bạn ở trung tâm người cao niên đi cùng chợ. Người thân của bạn có thể thấy thoải mái hơn khi tự nhờ những người này. Ngỏ ý góp tiền xăng hay mời một bữa ăn có thể giúp việc nhờ vả dễ hơn.

Dịch vụ đưa đón cộng đồng

Nhiều nơi có dịch vụ đưa đón cho người cao niên do chính quyền địa phương, trung tâm người cao niên, nhóm tôn giáo hoặc tổ chức bất vụ lợi điều hành. Có nơi chạy tuyến cố định đến khu mua sắm vào một số ngày; có nơi đón tận nhà nhưng phải đặt trước. Một số khu vực cũng có chương trình tài xế tình nguyện.

Paratransit (dịch vụ đưa đón cho người khuyết tật)

Nhiều hệ thống giao thông công cộng có dịch vụ paratransit, tức xe đi chung dành cho những người vì khuyết tật mà khó dùng xe buýt hay tàu thông thường. Người đi thường phải nộp đơn và được chấp thuận trước khi đặt chuyến. Hãy hỏi đơn vị cung cấp dịch vụ về điều kiện được sử dụng và cách nộp đơn; quyết định đó do họ đưa ra, không phải gia đình.

Xe đặt qua ứng dụng và taxi

Ứng dụng gọi xe và các hãng taxi địa phương có thể lấp chỗ trống, nhất là cho những chuyến đi một lần. Người nhà thường có thể đặt xe cho người khác từ điện thoại của mình và theo dõi chuyến đi. Một số hãng taxi nhận đặt xe qua điện thoại cho người không dùng điện thoại thông minh. Hãy kiểm tra xe và tài xế có đúng không trước khi người thân lên xe.

Cách tìm dịch vụ đưa đón tại địa phương

Eldercare Locator (mở trong thẻ mới), một dịch vụ công của Cơ quan Đời sống Cộng đồng Hoa Kỳ (Administration for Community Living), giúp kết nối với các dịch vụ dành cho người cao niên tại địa phương, kể cả dịch vụ đưa đón. Bạn có thể tìm trên trang web theo mã ZIP hoặc theo thành phố và tiểu bang, hoặc gọi 1-800-677-1116 vào các ngày trong tuần từ 8 giờ sáng đến 9 giờ tối giờ miền Đông và hỏi về dịch vụ đưa đón ở khu vực của người thân.

Locator thường hướng dẫn bạn đến Cơ quan Người cao niên địa phương (Area Agency on Aging) hoặc một văn phòng tương tự, nơi có thể cho bạn biết những chương trình đưa đón nào đang hoạt động gần đó. Để biết thêm về các nguồn thông tin chính thức, hãy xem Tìm nguồn hỗ trợ chính thức tại Hoa Kỳ cho người cao niên.

Những câu nên hỏi đơn vị đưa đón

Mỗi dịch vụ hoạt động hơi khác nhau. Những câu hỏi sau giúp bạn so sánh và tránh bất ngờ:

• Ai được sử dụng dịch vụ? Hãy hỏi đơn vị cung cấp về điều kiện và có cần nộp đơn không.
• Dịch vụ phục vụ những khu vực và điểm đến nào?
• Hoạt động những ngày nào, giờ nào?
• Cần đặt trước bao lâu, và đặt bằng cách nào: điện thoại, ứng dụng hay trang web?
• Có tốn phí không, và trả tiền ra sao?
• Đón tận cửa, đón ở lề đường hay đón ở trạm cố định?
• Tài xế có thể phụ xách túi đồ chợ hoặc khung tập đi gấp gọn không?
• Có được dẫn theo một người đi cùng không?
• Xe có chở được xe lăn hoặc xe điện (scooter) không, nếu cần?
• Khung giờ đón là bao lâu, và chuyến đi có thể mất bao lâu nếu ghé đón người khác?
• Nếu buổi hẹn kéo dài hơn dự tính thì sao?
• Hủy chuyến bằng cách nào, và có quy định gì về việc hủy không?

Bảng kế hoạch đưa đón để in

Khi lịch chia phiên và các lựa chọn bên ngoài đã rõ, hãy ghi kế hoạch lên một trang giấy. Để một bản cạnh điện thoại của người thân, một bản trên tủ lạnh và mỗi người lái giữ một bản. Đây là một ví dụ giả định:

Thêm một danh sách ngắn ở cuối trang với số điện thoại của từng người lái và từng dịch vụ, kể cả hãng taxi địa phương và mọi chương trình đưa đón cộng đồng mà bạn đã đăng ký.

Giữ kế hoạch luôn cập nhật

Lịch trình luôn thay đổi. Hãy xem lại kế hoạch đưa đón mỗi tháng một lần, tốt nhất là cùng lúc bạn xem lại các sinh hoạt khác trong kế hoạch tuần cho gia đình. Hỏi người thân xem có chuyến nào thấy vội vã không, có muốn thêm chuyến nào không, và có nơi nào họ đã thôi không đến vì đi lại khó khăn không. Câu hỏi cuối cùng thường cho thấy kế hoạch cần sửa ở đâu.